Πέμπτη, 31 Οκτωβρίου 2013

Τι να περιμένουμε

Υποψιάζομαι κύριοι ότι με κοιτάζετε με οίκτο. Μου επαναλαμβάνετε ότι ένας άνθρωπος μορφωμένος και εξελιγμένος, δηλαδή ένας άνθρωπος όπως πρέπει να είναι ο άνθρωπος του μέλλοντος, δεν είναι δυνατό να επιθυμεί κάτι που μπορεί να τον βλάψει , γιατί έτσι του κάπνισε. Συμφωνώ απόλυτα μαζί σας πως αυτό είναι αξίωμα, είναι πραγματικά αξίωμα. Μα σας το ξαναλέω για εκατοστή φορά, υπάρχει μία περίπτωση, μία μόνο, που ο άνθρωπος μπορεί σκόπιμα, συνειδητά, να επιθυμεί κάτι βλαβερό, παράλογο, ακόμη και εξωφρενικό. Είναι όταν θέλει να έχει το δικαίωμα να επιθυμεί και το εξωφρενικό ακόμη, και να μην είναι υποχρεωμένος να επιθυμεί μόνο εκείνο που είναι λογικό. Η πιο παράλογη ιδιοτροπία μπορεί, κύριοι, να είναι για τον άνθρωπο το πολυτιμότερο πράγμα στον κόσμο σε μερικές περιπτώσεις, και μπορεί να είναι πιο ενδιαφέρουσα απ’όλα τα οφέλη, ακόμη και στην περίπτωση που πραγματικά μας βλάπτει και είναι αντίθετη με τα σωστά συμπεράσματα της λογικής μας, γιατί, όπως κι αν έχει, κρύβει μέσα της ό,τι μας είναι πιο αγαπητό και πιο σπουδαίο: την προσωπικότητα και την ατομικότητά μας […]

Παρουσιάζονται στον κόσμο άνθρωποι πολύ ηθικοί, φρόνιμοι, σοφοί και φιλάνθρωποι που θέτουν σαν σκοπό της ζωής τους να γίνουν, αν μπορούν, φρόνιμοι και ηθικοί. Θα ‘λεγες πως θέλουν να χρησιμέψουν σαν υπόδειγμα στο γείτονά τους για να του αποδείξουν ότι μπορεί πραγματικά να ζήσουμε σαν άνθρωποι ηθικοί και φρόνιμοι. Μα τι γίνεται κατόπιν; Είναι γεγονός αποδεδειγμένο ότι, αργά ή γρήγορα, πολλοί από τους φιλάνθρωπους αυτούς στο τέλος της ζωής τους διαψεύδουν τους εαυτούς τους κι αφήνουν πίσω τους υλικό για ανέκδοτα, πολύ επιλήψιμα καμιά φορά. Σας ρωτώ τώρα: Τι μπορεί να περιμένουμε από τον άνθρωπο, από το ον αυτό το προικισμένο με τόσες παράξενες ιδιότητες; Δώστε του πλούτη, πνίξτε τον στην ευτυχία, ενισχύστε τον όσο θέλετε χρηματικά για να μην κάνει τίποτε άλλο παρά να κοιμάται, να τρώει γλυκίσματα και να προλέγει το σταματημό της παγκόσμιας ιστορίας, και τότε ακόμη ο άνθρωπος από αχαριστία και μοχθηρία θα κάνει ατιμίες. Θα ριψοκινδυνέψει να χάσει τα γλυκίσματά του και θα επιθυμήσει σκόπιμα ουτοπίες που θα μπορούσαν να τον καταστρέψουν, πράγματα παράλογα κι ανώφελα, μόνο και μόνο για να νοθέψει το θετικό ορθολογισμό με κάποιο στοιχείο της φαντασίας του, καταστροφικό.

Φιοντόρ Ντοστογιέφκσι, Το Υπόγειο, Ελευθεροτυπία 2006, Μετάφραση Γιώργη Σημηριώτη.

Υ.Γ. Πονάνε τα ματάκια μου με αναρτήσεις αξιόλογων, κατά τα άλλα, ιστολογίων. Γελάει ο Φιοντόρ στο Υπόγειο. 0,99 ευρώ κάνει. Αγοράστε το πριν το εξαφανίσουν.

3 σχόλια:

Quasar είπε...

Φιοντόρ vs μπλόγκερς; Είσαι σκληρός :-)

pasaenas είπε...

Χαχα! Όντως! Μη νομίζεις, μπορώ να καταλάβω όσους γράφουν για να τους «αγαπούν» οι φίλοι τους. Συχνά όμως φαίνεται να παίρνουν τον εαυτό τους στα σοβαρά. Για να σου δώσω να καταλάβεις, μία φαινομενική ευαισθησία, που πιστεύει ότι μπορεί να διαχυθεί στις ψυχές όλου του κόσμου, μπορεί να με εκνευρίσει περισσότερο από μία δήλωση του Πάγκαλου. Για μένα ευαισθησία είναι η κατανόηση, η επιείκεια, το πάθος για την ομορφιά. Για εκείνους αγάπη δεν είναι καν η προσπάθεια για την αγάπη. Είναι ο φόβος που τους ενώνει με τους άλλους. Είχα πολλούς τέτοιους ανθρώπους στη ζωή μου και σιγά-σιγά τους έδιωξα. Να μου λείπουν. Η ιστορία πάει κάπως έτσι: Η φιλοδοξία είναι κακό πράγμα. Το εγώ είναι μισητό! Το υπείροχον έμμεναι άλλων είναι του διαβόλου, το είπε και ο Ντίνος Χριστιανόπουλος. Στο σχολείο θα πιανόμαστε χεράκι-χεράκι τα ευνουχισμένα αγοράκια και θα τερματίζουμε μαζί. Όλα τα ματς θα λήγουν 0-0. Τους έρωτες θα τους συμφωνούμε για να μη στεναχωριέται κανείς. Όσοι ξεχωρίζουν ή διαφέρουν, να το κάνουν διακριτικά, να μην πληγώνουν τα άλλα παιζζζάκια. Ούτε έρωτας, ούτε θάνατος, ούτε φυσικά ζωή. Να ζήσουμε ήσυχοι και σκυθρωποί! Υπάρχει ένα τεράστιο μίσος για την ελευθερία πίσω από όλα αυτά, που φοράει το μανδύα της καλοσύνης και της παγκόσμιας ευτυχίας δίχως να το αντιλαμβάνεται. Κι είναι ικανή να γεννήσει τους χειρότερους ολοκληρωτισμούς αν βρεθεί πάλι κόσμος να πιστέψει σε αυτή. Το μόνο που βλέπω είναι ένας τρομερός φόβος (για περισσότερη σκέψη και ζωή) και μία κατάθλιψη που φιλοδοξεί να γίνει παγκόσμιος νόμος. Ας πούμε δηλαδή ότι είμαστε εμείς οι καλοί για να ξεμπερδέψουμε. Ενώ εσύ, για παράδειγμα, στο Μπέναλτυ που είχες γράψει, είχες φτάσει παρακάτω. Κατάλαβες ότι το περίφημο ποιος φταίει, «κανένα στόμα δεν το βρε και δεν το πε ακόμα». Το παιχνίδι θα συνεχίζεται αιώνια και πρέπει να βρίσκονται άνθρωποι που θα μπορούν να λένε αν ήταν ή όχι μπέναλτυ. Να δημιουργούν τη δικαιοσύνη διαρκώς και να μάχονται. Κάποιος, κάποτε, είχε πει:«Βάλε τους ανθρωπους μαζί δίχως τους κακούς και το κλουβί τους θα είναι δίχως χαρά». Κατά κανόνα, όσοι τα γράφουν αυτά, είναι αυτοί που αφήνουν πίσω τους τα επιλήψιμα ανέκδοτα που λέει ο Φιοντόρ. Αμφισβητώ κάθε αυθεντία αλλά όχι και τους προφήτες που έγραψαν λογοτεχνία, το ομολογώ. Η ευαισθησία και η «αγάπη» που θέλει να σε αλλάξει για να κάνετε σχέση, γιατί περί αυτού πρόκειται αν το παρατηρήσεις, ομολογώ ότι μου είναι πλέον απεχθείς. Είναι ρε παιδί μου όπως το τσιγάρο. Εγώ θα σου πω, κόψτο ρε φίλε για το καλό σου-για το καλό μας γίνονται και τα μνημόνια! Δεν μπορώ να σου το επιβάλλω όμως, ευτυχώς. Εσύ θες να το καπνίσεις το γαμημένο. Δικαίωμά σου. Προτιμώ, επομένως, να μιλάμε για την παιδεία και τη συνείδηση. Βέβαια αυτά είναι δύσκολα και απαιτούν προσπάθεια που ελάχιστοι είναι διατεθειμένοι να κάνουν. Και το ανθρώπινο είδος ποτέ δεν ήθελε να κουραστεί πνευματικά. Γούσταρε πάντα βεβαιότητες και αυταπάτες.

yankos είπε...

Το συγκεκριμένο απόσπασμα του «δικού μου» Ντοστογιέφσκι (δεδομένου ότι είναι αυτός που άνοιξε ορίζοντες στην εφηβεία μου) οριακά κρατιέται από το να χαρακτηριστεί ηθικοπλαστικό. Παρόλο που στην ουσία του δεν είναι παρά μια υπέροχη υπεράσπιση της ατομικότητας, με την κλασσική ντοστογιεφσκική ψυχογραφική διατύπωση.
Για να πω την αμαρτία μου, όμως, θα προτιμούσα το παραπάνω σχόλιο σου στη θέση της ανάρτησης, αντί νάναι θαμμένο εδώ.